ဟိုကၠဴကဗ်ာမ်ား ေခါင္းစဥ္တပ္ရန္ လို၊ မလို


“ဟိုကၠဴကဗ်ာမ်ား ေခါင္းစဥ္တပ္ရန္ လို၊ မလို”

ဆိုတဲ့ေမးခြန္းကို ညီမ အိပ္မက္ငယ္ က Cbox ကေန ေမးခဲ့တဲ့အတြက္ အင္တာနက္မွေရာ စာအုပ္မ်ားမွ ေလ့လာမိသမွ် ရွာေဖြၿပီး အင္တာနက္မွ အဂၤလိပ္စာ သားမ်ားႏွင့္အတူ ၾကည့္ရူ ့လို ့ရေစရန္ ေျဖေပးလိုက္ပါရသည္။ တကယ္တမ္း ဟုိကၠဴသမိုင္းအရ ဂ်ပန္ေရွးရိုးအတိုင္းဆိုရင္ ဟိုကၠဴေတြမွာ ေခါင္းစဥ္တပ္ဖို ့ မလိုအပ္ပါ။

ဂ်ပန္ဟိုကၠဴဟာ အေနာက္တိုင္းဘက္ကို ပ်ံႏွံ ့လာတာႏွင့္အမွ် အေနာက္တိုင္းဟိုကၠဴေတြမွာ စည္းမ်ဥ္းအရခၽြင္းခ်က္ျဖစ္ခဲ့ၿပီး ေခါင္းစဥ္တပ္ၿပီးေတာ့ ေပၚျပဴလာ ျဖစ္သြားတာမ်ိဳးရိွပါတယ္။  ဟိုကၠဴကို ေခါင္းစဥ္တပ္မယ္ဆိုရင္ ဘယ္လိုမ်ိဳးအဓိပၸာယ္သက္ေရာက္သြားမလဲဆိုရင္ ေအာက္ပါ ဟိုကၠဴမ်ားမွာေရးထားတဲ့ ဟိုကၠဴမ်ားကို ၾကည့္ရင္သိသာပါတယ္။

“Do you need a title for a haiku?”

* Blank little haiku
* lacking a proper title
* beautiful and pure

* Nameless little verse
* no vain shadow over it
* proper and petite

* Those who seek titles
* fail to see subtle beauty
* in haiku alone

* A haiku can stand
* alone, without a title
* to define itself

ဟိုကၠဴဟာ ၅-၇-၅ ပံုစံနဲ ့ ၀ဏၰ  ၁၇ လံုးရိွတဲ့အတြက္ သံုးပုဒ္သာပါတဲ့အတြက္ ဒီေလာက္တိုတဲ့စာပုဒ္ေလးအေပၚမွာ ေခါင္းစဥ္တပ္ဖုိ ့လိုမလို အျငင္းပြားဖြယ္ ျဖစ္သြားပါတယ္။ တကယ္တမ္း ဂ်ပန္ဟိုကၠဴေတြမွာ ေခါင္းစဥ္မလိုပါ ဟု ေျဖႏိုင္ေသာ္လည္း အေနာက္တိုင္းဘက္ေရာက္ သြားတဲ့ ေျမာက္အေမရိကန္ဟိုကၠဴေတြျဖစ္လာတဲ့အခါမွာ တခ်ိဳ ့ေခါင္းစဥ္တပ္ၿပီး ေအာင္ျမင္ၾကပါသည္။ ထို ့ေၾကာင့္ ေရွးအရင္က တကယ့္ဟိုကၠဴေတြမွာ ေခါင္းစဥ္မတပ္ပါဟု ေျဖခ်င္ပါသည္။ကၽြန္မဖတ္ခဲ့ရတဲ့စာအုပ္ေတြမွာ ဟိုကၠဴေတြအေၾကာင္းနဲ ့ကဗ်ာဆရာႀကီးေတြရဲ ့အေၾကာင္းကို စကားေျပနဲ ့ေျဖျပၿပီး ဟိုကၠဴေတြရဲ ့အနက္အဓိပၸာယ္ေလးေတြကို ရွင္းျပ တဲ့အတြက္ အရသာတမ်ိဳးရိွပါတယ္။

ဂ်ပန္ကဗ်ာဆရာႀကီးမ်ား၏ နံပါတ္စဥ္တပ္ထားေသာ ဟိုကၠဴမ်ားကိုလည္း ဖတ္ခဲ့ရပါသည္။အမ်ားအားျဖင့္လည္း ဟိုကၠဴေတြကို နံပတ္စဥ္တပ္ၿပီး ေဖာ္ျပတာ ေတြ ့ရေလ့ရိွပါသည္။။ အဲသည့္ ဟိုကၠဴမ်ားထဲမွပင္ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံလိုမ်ိဳးသံုးရာသီမဟုတ္သည့္အတြက္ ရာသီဥတု ေလးမ်ိဳးရိွသည့္အတြက္ ေႏြဦးဖဲြ ့ကဗ်ာမ်ား ေႏြဖဲြ ့ကဗ်ာမ်ား ေဆာင္းဦးဖဲြ ့ကဗ်ာမ်ား စသည့္ျဖင့္ ေခါင္းစဥ္တပ္ထားေသာ ဟိုကၠဴကဗ်ာမ်ားအေနျဖင့္ ဖတ္ရပါသည္။

ကၽြန္မကိုယ္တိုင္ “ရာသီစာခ်ီ” ဆိုၿပီးေရးထားတဲ့ ဟိုကၠဴကဗ်ာေတြမွာ ကၽြန္မတို ့ႏိုင္ငံရဲ ့သံုးရာသီအေၾကာင္းေရးမလို ့စိတ္ကူးတဲ့အခါ အဲဒီ့လတုန္းက ေဆာင္းအကုန္ေႏြအကူးဆိုေတာ့ ေဆာင္းနဲ ့ေႏြအေၾကာင္း ေရးမိပါတယ္။ မိုးရာသီကို ခံစားလို ့မ၀င္ေသးတဲ့အတြက္ မေရးျဖစ္လိုက္ပါ။ သို ့ေပမယ့္ ေခါင္းစဥ္ကို ေရးတုန္းက ေဆာင္းအေၾကာင္း နဲ ့ေႏြအေၾကာင္းေရးတဲ့အခါမွာ ျမန္မာကဗ်ာေတြလို ေခါင္းစဥ္လွလွေလးတပ္မိသလိုမ်ိဳး ေကာက္တပ္မိပါတယ္။ အခုေတာ့စာသားပံုစံကို ေခါင္းစဥ္ပံုမပ်က္ေအာင္ ျပန္ျပင္ထားပါသည္။ ကၽြန္မအေနနဲ ့ေရးရင္ စကားေျပပံုစံလိုမ်ိဳး ေျပာၿပီးမွ ဟိုကၠဴေရးေလ့ရိွပါသည္။ ဟိုကၠဴကဗ်ာဆရာမ်ား အေတာ္မ်ားမ်ားလည္း ဒီပံုစံေရးၾကပါသည္။ ဟိုကၠဴကဗ်ာႀကီးပဲ သီးသန္ ့ေရးခ်င္သူအဖို ့ေတာ့ ခံစားရသမွ် အေၾကာင္းအရာတစ္ခုခုေအပၚ ေခါင္းစဥ္ ကိုနံပါတ္စဥ္တပ္ၿပီး ေရးတာပိုသင့္ေလွ်ာ္မိထင္မိပါသည္။

ဟိုကၠဴေခါင္းစဥ္တပ္သင့္မတပ္သင့္ကို မူရင္းအဂၤလိပ္စာေဆာင္းပါးတစ္ခုမွာ ဖတ္လို ့ရေအာင္ အင္တာနက္မွတဆင့္ ကူးယူေဖာ္ျပလိုက္ပါသည္။

HAIKU TITLES?
by Elizabeth St Jacques ©1999, 2001

Those of us familiar with Western haiku journals, collections, and anthologies are well aware that a titled haiku is the exception rather than the rule. During the early years of North American haiku, however, titled haiku were popular.
It’s safe to assume that Harold G. Henderson’s “The Bamboo Broom” (Houghton Mifflin Company, 1934) – the first significant instructional haiku book in North America that was expanded and revised in 1958 under the title “An Introduction to Haiku: An Anthology of Poems and Poets from Basho to Shiki” (Doubleday & Company, Inc.) was largely responsible for titled haiku. Therein, all haiku not only bear titles, but are rhymed only because it was felt that western poets could more easily identify with and (hopefully) better understand haiku. These beliefs have gone the way of the dinosaurs: successful modern haiku are rhyme-free and in all but the rarest of cases, without titles as well.

In time, Professor Henderson, in collaboration with other North Americans serious in their study of haiku, would develop haiku to better accommodate the English language without burdening haiku with Western embellishments. (Consult “A Haiku Path: The Haiku Society of America, 1968-1988” published by The Haiku Society of America, 1994) Western haiku continued to evolve so that today, haiku range from 1 to 4 lines with few syllables.

The challenge of haiku is to capture a “now” moment in seventeen or fewer syllables. In only the rarest case is a title necessary simply because a skillful haiku poet can usually work in all necessary images. Allow me to offer my titled haiku as a case in point:

Motorcycle Moment
for one full mile
the big blue heron
flying at my side

When this appeared in Frogpond, Vol. XII:2, 1989, I was relatively new to haiku. With more experience, this haiku has been revised several times. The final version is as follows:

motorcycle ride . . .
at my side for one full mile
the great blue heron

Perhaps you will agree that this version has all the necessary ingredients?
For anyone to insist that Western haiku SHOULD have titles then, is to suggest that Western poets are incapable of fitting necessary images into seventeen or fewer syllables. Today’s active haiku poets are knowledgeable enough to know such a statement cannot and should not be taken seriously.

ဒီေလာက္ေကာင္းတဲ့ေမးခြန္းအတြက္ အိပ္မက္ငယ္ကို ေက်းဇူးလည္းတင္မိပါတယ္။ ကၽြန္မကိုယ္တိုင္ ဟိုကၠဴေလ့လာဆဲျဖစ္ၿပီး ဟိုကၠဴစိတ္၀င္စားသူသက္သက္ျဖစ္ေနတဲ့အတြက္ ဟိုကၠဴစိတ္၀င္စားသူအခ်င္းခ်င္းမွာ ေမးခြန္းေတြသာ မရိွခဲ့ဘူးဆိုရင္ ဟိုကၠဴဟာမဲြေခ်ာက္ေခ်ာက္ျဖစ္ၿပီး ေပ်ာ္စရာေကာင္းမွာမဟုတ္ပါဘူး။

ေနာက္ထပ္ ဟိုကၠဴမွာ ထပ္ျငင္းလို ့ေကာင္းႏိုင္တာ ကာရန္ ကိစၥပါ။ ဆရာမင္းသု၀ဏ္က ဟိုကၠဴကာရန္ကို စာပုဒ္သံုးပုဒ္လံုးရဲ ့ေနာက္ဆံုးပိတ္စာလံုးေတြမွာ ျမန္မာကဗ်ာေတြ ၄-၃-၁၊ ၄-၃-၂ ကာရန္ကဲ့သို ့အကုန္လံုး ကာရန္ညီ ေအာင္ေရးထားတာေတြ ့ရေပမယ့္ ဆရာ ေမာင္သာႏိုး ဘာသာျပန္တဲ့ ဟိုကၠဴမွာေတာ့ ေနာက္ဆံုးကာရန္ေတြညီေအာင္ ယူထားျခင္း မေတြ ့ရပါ။
ထို ့အတြက္ေၾကာင့္ ကာရန္ကိစၥအေပၚ ေဆြးေႏြးရန္ ကၽြန္မကိုယ္တိုင္ အဆင္သင့္ မျဖစ္ေသးပါ။
ေခါင္းစဥ္အတြက္ ရွာေဖြႏိုင္သေလာက္သာ ႀကိဳးစားေရးထားမိပါသည္။

အထက္ပါ ဟိုက္ကူကဗ်ာမ်ားနဲ ့ပက္သက္လို ့ဟိုက္ကူကဗ်ာအတြက္ မသိေသးသည္မ်ား ကၽြန္မ၏အလဲြမ်ားအတြက္ ထပ္မံသင္ယူလိုပါသျဖင့္ တစ္ခုခု ေရးေပးပါလွ်င္ ၀မ္းေျမာက္၀မ္းသာ ႀကိဳဆိုေနပါသည္ရွင့္။

ေယာနိေသာမနသီကာရ
ေလးစားလွ်က္
ျမေလးသွ်င္
Advertisements

One comment on “ဟိုကၠဴကဗ်ာမ်ား ေခါင္းစဥ္တပ္ရန္ လို၊ မလို

  1. ေရးေပးဆိုလို႔ ေရးေပးလိုက္ျပီ ဗ်ိဳး…
    ကၽြန္ေတာ္လိုခ်င္တဲ႔ အခ်က္အလက္ေတြကို online မွာ မေမႊ မေနွာက္ပဲ ရခဲ႔ လို႔ ေက်းဇဴး ပါ………
    တကယ္ေတာ႔ ေခါင္းစဥ္မတပ္တာေကာင္းပါတယ္….
    .
    စာသားနဲ႔ကာရံကလည္း ဘာမွမဟုတ္ဘူး …….
    ကဗ်ာဆရာရဲ႕ ရင္ေငြ႕ ေတြလႊမ္းေနတဲ႔ စကားလံုးေတြက
    အကၡရာေတြကို အသက္၀င္ေစတာပါ…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s